Ślad węglowy budynku i firmy – czy to to samo?

Ślad węglowy jest miarą emisji gazów cieplarnianych, wyrażoną w ekwiwalencie CO₂ (CO₂e). Stanowi on wspólny mianownik zarówno w śladzie węglowym organizacji, jak i w śladzie węglowym budynku. Jednak metodologia obliczeń oraz cel wykorzystania tych danych różnią się znacząco.

Ślad węglowy organizacji, zgodnie z Protokołem GHG, to całkowite emisje gazów cieplarnianych powstałe w wyniku działalności firmy. Bierze się pod uwagę całą organizację: procesy, produkcję, transport oraz emisje związane m.in. z użytkowaniem budynków. Jest to spojrzenie „z lotu ptaka” na miejsca powstawania emisji w ciągu jednego roku działalności przedsiębiorstwa.

Protokół gazów cieplarnianych klasyfikuje emisje jako bezpośrednie i pośrednie oraz dzieli je na poszczególne zakresy:

• Zakres 1 – emisje bezpośrednie: obejmują wszystkie emisje z urządzeń, które firma posiada i kontroluje, np. spalanie paliw w piecach, emisje z samochodów firmowych, koparek czy innych urządzeń (np. klimatyzacji).

• Zakres 2 – emisje pośrednie związane z zakupioną energią: dotyczy emisji wynikających z produkcji energii elektrycznej zużywanej przez firmę.

• Zakres 3 – pozostałe emisje pośrednie w łańcuchu wartości: podzielone na 15 kategorii.
  Kategorie 1–9: emisje w górę łańcucha wartości (upstream) – od wydobycia surowców, przez transport i dystrybucję, po dobra inwestycyjne.
  Kategorie 10–15: emisje w dół łańcucha wartości (downstream) – obejmują transport gotowego produktu do klienta, jego użytkowanie oraz recykling lub utylizację.

Natomiast ślad węglowy budynku obejmuje emisje związane z budynkiem, traktowanym jako produkt, w całym jego cyklu życia – od produkcji materiałów budowlanych, transportu, procesu budowy, użytkowania i konserwacji, aż po rozbiórkę i utylizację. Zwykle przyjmuje się okres 50 lat. 

Po szczegółowe informacje na temat śladu węglowego budynku odsyłam do pozostałych artykułów na co2budynku.pl.

Porównanie metodologii

Patrząc na obie metodologie – ślad węglowy organizacji i ślad węglowy budynku – można dostrzec nakładanie się zakresów emisji z fazami cyklu życia budynku:

• Zakres 1 i 2 obejmują emisje bezpośrednie i pośrednie powstające podczas codziennego użytkowania obiektu, np. z urządzeń, pieców, klimatyzacji oraz zużycia energii elektrycznej. W metodologii LCA odpowiada to fazie użytkowania budynku (B1–B7), tzw. operacyjnemu śladowi węglowemu wynikającemu z eksploatacji.

• Zakres 3 – upstream obejmuje emisje w górę łańcucha wartości, np. produkcję materiałów i komponentów oraz ich transport do firmy. W LCA odpowiada to fazie produktu (A1–A3).

• Zakres 3 – downstream dotyczy emisji powstających po sprzedaży produktów, np. transportu do klienta, użytkowania, recyklingu lub utylizacji. W LCA pokrywają się one z fazą końca życia budynku (C1–C4) oraz częściowo z Modułem D, uwzględniającym odzysk i ponowne wykorzystanie materiałów.

Przykłady

• Ślad węglowy organizacji (GHG Protocol): firma deweloperska liczy wszystkie emisje związane z jej działalnością jako przedsiębiorstwa – we wszystkich trzech zakresach. Uwzględnia więc spalanie paliwa w koparkach i samochodach, zużycie energii w biurach, dojazdy pracowników, odpady, podróże służbowe, a także emisje związane z produkcją kupowanych materiałów budowlanych czy pracą podwykonawców. Celem jest uzyskanie całościowego obrazu, ile CO₂e generuje funkcjonowanie firmy w danym roku obrotowym.

• Ślad węglowy budynku (Life Cycle Assessment): dla konkretnego budynku firma wykonuje osobne obliczenia – od wytworzenia materiałów (np. betonu, stali, izolacji), przez transport i proces budowy, następnie użytkowanie budynku (energia potrzebna na ogrzewanie, chłodzenie, oświetlenie), aż po jego rozbiórkę i utylizację materiałów. Celem jest pokazanie, ile CO₂e generuje dany budynek w całym cyklu życia.

Podsumowanie

Ślad węglowy organizacji pokazuje, ile gazów cieplarnianych wydziela cała firma – od biur i magazynów, przez transport, po procesy produkcyjne. To tak, jakbyśmy podsumowali wszystko, co firma robi, a co ma wpływ na klimat. Ślad węglowy budynku natomiast skupia się na jednym obiekcie – jego emisjach przez cały czas życia: od budowy, przez użytkowanie, aż po ewentualny demontaż.