Badanie znajomości tematyki śladu węglowego w polskiej branży budowlanej

Wyniki badania świadomości ekologicznej w polskiej branży budowlanej

Zrównoważony rozwój oraz projektowanie niskoemisyjne to tematy, które dominują w debacie branżowej. Mogłoby się wydawać, że w obliczu szumu wokół raportowania ESG oraz wdrażania Taksonomii UE, ograniczanie śladu węglowego stało się standardowym elementem procesu projektowego. Aby zweryfikować tę tezę, pod koniec 2025 roku przeprowadziłyśmy kompleksowe badanie ankietowe (N=40) oraz wywiady pogłębione z architektami i producentami materiałów. Wyniki rzucają nowe światło na rzeczywisty stopień gotowości rynku na nadchodzącą rewolucję regulacyjną.

Rozdźwięk między wartościami a praktyką zawodową

Analiza wyników badania ilościowego ujawnia istotny paradoks. Choć 42,5% architektów uznaje zrównoważone projektowanie za bardzo ważne lub wręcz fundamentalne w swojej pracy, to deklaracje te rzadko znajdują odzwierciedlenie w codziennej praktyce projektowej.

Najbardziej alarmującym wskaźnikiem jest fakt, że 92,5% projektantów niemal nigdy nie poszukuje danych środowiskowych materiałów, które specyfikuje w swoich projektach. Wybory materiałowe wciąż opierają się na tradycyjnym trójkącie decyzyjnym: estetyka, cena oraz dostępność. Ślad węglowy produktu znajduje się na samym dole listy priorytetów, będąc traktowany jako element drugorzędny lub całkowicie pomijany.

Bariery wdrażania niskiej emisyjności

Dlaczego tak duża grupa profesjonalistów, mimo osobistego przekonania o słuszności idei zrównoważonego budownictwa, nie wdraża jej w pracy? Badanie wskazało trzy główne bariery:

• Brak wymagań ze strony inwestorów (57,5%): To najsilniejszy czynnik hamujący. Projektanci rzadko spotykają się z realnym oczekiwaniem niskiego śladu węglowego ze strony klientów, co sprawia, że ekologia pozostaje w sferze „miłego dodatku”.

• Brak wiedzy i kompetencji (40%): Tylko 12,5% architektów czuje, że zna temat śladu węglowego na tyle dobrze, by swobodnie operować nim w projektach.

• Brak czasu na research (37,5%): Przy obecnym tempie procesów inwestycyjnych, czasochłonne wyszukiwanie i weryfikacja danych środowiskowych w rozproszonych źródłach jest postrzegane jako zbyt duże obciążenie.

Perspektywa producentów: ekologia jako produkt eksportowy

Równie interesujące wnioski płyną z badania przeprowadzonego wśród producentów materiałów budowlanych. Potwierdzają one, że niska emisyjność produktu wciąż nie jest postrzegana jako istotna przewaga konkurencyjna na rynku krajowym.

Dane o śladzie węglowym są gromadzone głównie pod kątem rynków zagranicznych, gdzie świadomość inwestorów i surowość regulacji są na wyższym poziomie. W Polsce informacje te są często traktowane jako nieistotne, a producenci nie widzą wyraźnej motywacji, by dostarczać je w sposób ustrukturyzowany i łatwo dostępny dla projektantów.

Nadchodząca weryfikacja: Dyrektywa EPBD

Obecny paraliż informacyjny oraz opieranie procesów decyzyjnych wyłącznie na cenie i estetyce zostaną brutalnie zweryfikowane przez nadchodzące zmiany legislacyjne. Choć dzisiaj Taksonomia UE i zasada DNSH są przez wielu postrzegane jako „egzotyka”, dyrektywa EPBD wprowadzi obowiązek kalkulacji śladu węglowego budynków już od 2028 roku.

Z badań wynika jasno: polski rynek nie jest jeszcze gotowy na te zmiany. Edukacja branży w zakresie odczytywania parametrów środowiskowych materiałów oraz świadomego projektowania cyrkularnego staje się zadaniem priorytetowym.

Wnioski dla branży

Zmiana w zakresie wdrażania zrównoważonego projektowania w Polsce bez systemowego nacisku ze strony inwestorów oraz sprawnego dostępu do twardych danych produktowych, będzie postępować powoli. Nadejście regulacji czy wymogi rynkowe z pewnością to przyspieszą jednak w zderzeniu z brakiem wiedzy, doświadczenie i dostępu do danych realizacja projektów w zgodzie z nimi będzie bardzo trudna.

Zachęcamy wszystkich uczestników procesu inwestycyjnego do edukacji w tematyce śladu węglowego budynków i weryfikacji parametrów i danych w swoich bieżących realizacjach. To nie tylko przygotowanie do nadchodzącego obowiązku prawnego, ale jedyny sposób na wypracowanie kompetencji, które wkrótce staną się rozstrzygającym czynnikiem konkurencyjności na rynku nowoczesnego budownictwa.